مشاغل به دو گروه عادی و سخت و زیان آور طبقه بندی می‌شوند. مشاغل سخت، برخی از کسب و کارها هستند که به دلیل وجود بعضی از خصوصیات مانند: محیط سخت، پرسروصدا، کار با موادسمی و غیره که به سلامتی کارگر آسیب جدی وارد می کنند، در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار گرفته‌اند.

مدرسه آنلاین- شرایط بازنشستگی در این نوع مشاغل با دیگر مشاغل متفاوت است؛ ما در این مقاله قصد داریم مطالبی در باب مشاغل سخت‌ و زیان آور، شرایط بازنشستگی و لیست مشاغل سخت و زیان آور را شرح دهیم.

مشاغل سخت و زیان آور چیست؟

با شنیدن واژه مشاغل‌سخت و زیان‌آور شاید تنها به یاد کارگرانی افتاده باشید که در شرایط سخت به کار خود ادامه می‌دهند اما همان طور که گفتیم مشاغل شامل دو گروه مشاغل عادی و مشاغل سخت می‌باشد که در اینجا می‌خواهیم مشاغل‌سخت‌و لیست مشاغل سخت و زیان آور را شرح دهیم.

مشاغل‌سخت و زیان‌آور، به مشاغلی گفته می‌شود که در آن‌ها عواملی چون عوامل فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی و غیره از حالت استاندارد خارج شده و کارگر طی فعالیت مداوم از لحاظ جسمی و روحی آسیب جدی می‌بیند. طبیعتا این آسیب نتایج ناخوشایندی خواهد داشت که منجر به بیماری و عوارض خطرناک خواهد شد.

چه مشاغلی در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار می‌گیرند؟

مشاغل از لحاظ سختی و‌زیان آوری خود به دو دسته مشاغل سخت‌و زیان‌آور گروه الف و مشاغل سخت و‌زیان آور گروه ب دسته بندی می‌شوند.گروه اول مشاغلی را در خود جای داده است که سختی و زیان ‌آور بودن شغل با ماهیت شغل ارتباط نزدیکی دارد اما کارگر با رعایت تمهیدات ایمنی و بهداشتی استاندارد می تواند سختی این مشاغل را حذف نماید.

گروه دوم مشاغلی را در خود جای داده است که سختی و زیان آور بودن شغل به ماهیت شغل وابسته می‌باشد و کارگر با رعایت تمهیدات بهداشتی و ایمنی تنها می تواند حدودی از سختی آن را کاهش دهد اما به طور کامل حذف نمی‌شود.

مزایای مشاغل زیان آور

اگر فرد در دوره‌های فعالیت خود در مشاغل سخت و زیان آور، به دوران سربازی هم مشغول باشد. البته با شروطی از قبیل این که حداکثر دو ماه بعد از خدمت سربازی به کار سخت و زیان آور مشغول شود، توالی اشتغالی وی در کارهای سخت لغو نمی‌شود.

نحوه تعیین مشاغل سخت و زیان آور

از کجا بفهمیم یک شغل جزء لیست مشاغل سخت و زیان آور است یا خیر؟ نحوه تعیین سخت و‌زیان‌آور بودن مشاغل طی یک درخواست که توسط کارگر ارائه داده می‌شود بررسی و تایید می‌گردد.

نحوه تعیین مشاغل سخت و زیان آور این گونه است که باید کارگر، کارفرما، وزارت بهداشت، تشکل‌های کارگری و کارفرمایی، وزارت کار و امور اجتماعی و در انتها صندوق تامین اجتماعی در مقام متقاضی درخواست سخت‌و‌زیان‌آور بودن مشاغل را ارائه دهند.

پس از ارائه درخواست سخت‌و زیان‌آور بودن مشاغل، کمیته کارشناسان جلسه ای برگزار خواهد کرد و در این جلسه به بررسی سوابق و شرایط محیط کار از لحاظ فیزیکی، بیولوژیکی و غیره خواهند پرداخت و در مرحله آخر با مدارک ارائه شده باید توسط کمیته استانی تایید شود.

تعیین سخت و زیان آور بودن شغل

طبق ماده ۹ آیین نامه اجرایی سخت‌و‌زیان آور بودن مشاغل توسط کمیته کارشناسان بررسی می‌گردد و طبق ماده ۸ آیین نامه اجرایی سخت و‌زیان‌آور بودن مشاغل توسط کمیته استانی تایید می‌گردد.

انواع مشاغل سخت و زیان آور

شورای عالی مشاغل‌سخت‌و زیان‌آور را به انواع مختلفی تقسیم کرده است، که طی لیست مشاغل سخت و زیان آور به وزارت کار ارائه داده است. انواع مشاغل سخت‌و زیان آور عبارتند از:

گروه الف: این نوع مشاغل سخت و زیان آور بودن با ماهیت شغل ارتباط نزدیکی دارد اما کارگر با انجام تمهیدات بهداشتی و ایمنی می تواند این سختی و‌زیان‌آور بودن را از مشاغل حذف کند.

گروه ب: سختی و زیان بودن در این نوع مشاغل وابسته به ماهیت شغل می‌تواند و کارگر با انجام تمهیدات ایمنی و بهداشتی نمی تواند سختی‌های شغل را به طور کامل حذف نماید. تنها با انجام این تمهیدات توسط کارفرما بخشی از سختی کار کاهش و کاسته می‌شود.

فهرست مشاغل سخت و زیان آور

لیست مشاغل سخت و زیان آور طبق مصوبه وزارت کار و بهداشت صادر شده است که شامل ۱۱۰ شغل می باشد. در این قسمت سعی داریم لیست مشاغل سخت و زیان آور را به همراه نام مشاغل سخت‌و زیان‌آور شرح دهیم. نام و لیست مشاغل سخت و زیان آور شامل موارد زیر هستند:

• کار در معدن
• کار در مخازن بسته
• کار استخراج
• کار در ارتفاع(ارتفاق بیشتر از ۵ متر در این گروه محسوب می‌شوند مانند: فضاهای باز مثل کار در روی داربست، اتاقک‌های متحرک و…)
• کار مداوم در مجاورت کوره‌های ذوب
• کار در کارگاه‌های سخت همچون (سالامبورسازی، روده پاک کنی و…)
• آسفالت خیابان‌ها، قیرپاشی و…
• جوشکاری در مخازن
• کار با مواد رادیواکتیو (البته این شغل زمانی جزء مشاغل سخت به حساب می آید که کارگر تماس مداوم با اشعه و رادیو اکتیو داشته باشد که طی مدت زمانی موجب بیماری و آسیب رسیدن به سلامتی کارگر شود.)
• کار بر روی دکل‌های برق (برق‌های فشار قوی، برق که فشار آن ۶۳ کیلو وات و بیشتر باشد.)
• کار با مواد شیمیایی
• کار در محیط پر ارتعاش
• کار در حوزه‌های پزشکی مانند (هوشبری، مامایی، فوریت‌های پزشکی و…)
• خبرنگاری
• آتش نشانی
• رانندگان حمل و نقل درون و برون شهری
• راهداران و رانندگان

لیست مشاغل سخت و زیان آور سازمان تامین اجتماعی

پس از شناسایی نام و لیست مشاغل سخت و زیان آور باید لیست مشاغل سخت و زیان آور سازمان تامین اجتماعی را هم بشناسید هر چند تفاوت چندانی با مشاغل یاد شده در فوق ندارند. لیست مشاغل سخت و زیان آور سازمان تامین اجتماعی عبارتنداز:

• حفر قنات، فاضلاب‌ها و غیره
• کار در فضاهای باز مانند دکل‌ها و غیره
• کار در خطوط انتقال برق‌های فشار قوی
• غواصی در عمق به دلیل وجود فشار طبیعی
• کار در محیط پر سروصدا به اندازه‌ای که فرد شنوایی خود را از دست دهد.
• کار در امور سم پاشی، مزارع و غیره
• کار در ندامتگاه‌ها و زندان‌ها (این مشاغل زمانی در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار می گیرد که فرد مستقیما با زندانیان در ارتباط باشد.)
• کار در مراکز روان درمان (این شغل زمانی در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار می گیرد که فرد مستقیما با بیماران روانی در ارتباط باشد.)

حق بیمه در مشاغل سخت و زیان آور

در لیست مشاغل سخت و زیان آور با انواع مشاغل سخت آشنا شدید و حالا باید با حق بیمه هر کدام نیز آشنا شوید. زمان ارسال لیست بیمه توسط کارفرما، چنانچه کارگر در مشاغل‌سخت و‌زیان‌آور اشتغال داشته باشد، به ازای هر یک سال سابقه بیمه برای او، یک سال و نیم در نظر گرفته می‌شود.

همچنین لازم به ذکر است اگر کارگر هم در شغل عادی و هم در شغل سخت مشغول باشد تنها ۵/۱ سال در نظر می گیرند. نرخ حق بیمه مشاغل سخت و زیان آور برای کارفرما علاوه بر ۲۳ % مشاغل عادی، ۴% هم به آن نرخ افزوده می‌شود.

بنابراین نرخ حق بیمه لیست مشاغل سخت و زیان آور ۲۷% سهم کارفرما می‌‎باشد. البته کارفرما اگر کارگری را قبل از سال ۸۳ استخدام کرده باشد علاوه بر آن ۴% باید یک ۴% دیگر نیز به نرخ بیمه مشاغل‌سخت و‌زیان‌آور آن کارگر اضافه نماید که در مجموع ۳۱% می‌شود.

نحوه محاسبه حق بیمه مشاغل سخت

نحوه محاسبه حق بیمه مشاغل سخت‌و‌زیان‌آور نیز طبق یک فرمول خاصی صورت می‌گیرد، که در ادامه بیان خواهیم کرد. فرمول نحوه محاسبه حق بیمه مشاغل سخت و‌زیان‌آور:

میانگین ۱۲ ماه و یا آخرین ماه × ۴ × مجموع سنوات مشمول مشاغل سخت و‌زیان آور + مستمری استحقاقی × ۴ × سنوات سخت‌و زیان‌آور قبل از ۱۳۸۰/۰۷/۰۴

بازنشستگی پیش از موعد در مشاغل سخت و زیان آور

در بند «ب» تبصره ۲ قانون بازنشستگی مشاغل سخت‌و‌زیان آور درباره بازنشستگی این نوع مشاغل پیش از موعد گفته است. این بند عبارت است از:

«چنانچه کارگر حداقل بیست سال متوالی و یا ۲۵ سال متناوب سابقه پرداخت بیمه داشته باشد می‌تواند بدون در نظر گرفتن شرایط سنی درخواست بازنشستگی خود را به اداره کار و امور اجتماعی استان‌ها ارائه دهد.»

نکته مهم

ایام تعطیلات رسمی، استفاده از روزهای مرخصی استحقاقی و غیره اگر از روزهای مشاغل‌سخت‌و زیان آور بوده باشد به عنوان سابقه اشتغال کارگر در نظر گرفته می‌شود.لازم به ذکر است اگر به دلیل فوت پدر، مادر، همسر و یا مرخصی ازدواج به مدت ۳ روز استفاده کرده باشد مشمول دریافت حقوق و دستمزد می‌باشد.

بازنشستگی مردان در مشاغل سخت

در لیست مشاغل سخت و زیان آور، تمامی مشاغل سخت را شرح دهیم و وزارت کار در باب بازنشستگی مردان و زنان در مشاغل سخت شرایط و قوانینی را ارائه و تایید نموده است. که در ادامه به صورت جداگانه به هر یک خواهیم پرداخت. شرایط بازنشستگی مردان در مشاغل سخت شامل موارد زیر است:

• مردان باید در زمان بازنشستگی دارای ۵۰ سال سن و ۳۰ سال سابقه (سابقه کار سخت × ۱/۵ + سابقه کار عادی)
• داشتن ۳۵ سال سابقه پراخت حق بیمه (در این صورت بدون در نظر گرفتن شرط سنی می تواند درخواست بازنشستگی دهد)
• داشتن ۶۰ سال سن و ۲۰ سال سابقه کار (همچون مورد اول)

شرایط بازنشستگی زنان در مشاغل سخت

در لیست مشاغل سخت و زیان آور، بازنشستگی زنان نیز همچون مردان شرایط خاصی را به خود اختصاص داده است که در ادامه شرح خواهیم داد. شرایط بازنشستگی زنان در مشاغل سخت‌و‌زیان آور شامل موارد زیر است:

• دارا بودن حداقل ۴۵ سال سن و ۳۰ سال سابقه پرداخت بیمه (سابقه کار سخت × ۱/۵ + سابقه کار عادی)
• دارا بودن ۳۵ سال سابقه پرداخت بیمه بدون در نظر گرفتن شرایط سنی
• داشتن ۵۵ سال سن و ۲۰ سال سابقه کار (همچون مورد اول)
• دارا بودن ۲۰ سال سابقه کار و ۴۲ سال سن که با ۲۰ روز حقوق بازنشسته می‌شود.

قانون بازنشستگی مشاغل سخت و زیان آور

قانون بازنشستگی مشاغل‌سخت و‌زیان آور در بند «ب» تبصره ۲ ماده قانون بازنشستگی مشاغل سخت و‌زیان آور بیان شده است. در این ماده متن زیرین گفته شده است:

«اگر درخواست کننده بازنشستگی دارای بیست سال متوالی سابقه پرداخت حق بیمه به صندوق تامین اجتماعی و یا بیست و پنج سال به طور متناوب باشد می‌تواند بدون در نظر گرفتن شرایط سنی، درخواست خود را به اداره کار و امور اجتماعی ارائه دهد و اداره هم در این خصوص جلسه کمیته استانی را برگزار می‌نماید.»

پرسش و پاسخ‌های متداول در حوزه مشاغل سخت و زیان آور

شاید در خصوص لیست مشاغل سخت و زیان آور سوالاتی را در نظر گرفته و به دنبال پاسخ آن‌ها باشید، به همین دلیل ما چند سوال درباره لیست مشاغل سخت و زیان آور تهیه کرده‌ایم.

برای درخواست سختی کار به کجا مراجعه کنیم؟

کارگران، کارفرمایان می‌توانند پس از دریافت فرم از ادارات کار و امور اجتماعی محل سکونت و غیره تقاضای خود را به صورت کتبی طبق فرم شماره ۱ و کارفرمایان طبق فرم شماره ۲، درخواست سختی مشاغل را به اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی ارائه دهند و رسید دریافت نمایند.

چه مواردی تهدید کننده مشاغل سخت و زیان آور هستند؟

استفاده از مواردی از قبیل: بیمه اختیاری، بازخرید و استعفا، مرخصی بدون حقوق، اخراج، غیبت غیر موجه و غیره بدون دریافت بیمه بیکاری باشند و موجب شوند که کارگر به صورت دائم و یا موقت اخراج شود؛ اگر در مشاغل سخت‌و‌زیان آور باشد، توالی شغل را از بین برده و آن را به حالت متناوب درمی‌آورد.

تعیین سخت و زیان آور بودن شغل یا مشاغل چگونه و به چه صورت مشخص می‌شود؟

طی جلسه ای که در کمیته استانی پس از درخواست کارگران تشکیل می‌شود؛ سختی و زیان‌آور بودن مشاغل تعیین می‌شود. در ماده ۲ آیین اجرایی بیان شده است که بررسی شواهد و مدارک ارائه شده توسط کمیته کارشناسان انجام می‌گردد و در ماده ۸ آیین اجرایی گفته شده است که تایید و اجرای تعیین مشاغل سخت و‌زیان آور توسط کمیته استانی انجام می‌گردد.

بررسی مشاغل برای موضوع کارهای سخت و زیان آور چگونه درخواست می‌گردد؟

طی درخواست از طرف کارگر، کارفرما، وزارت بهداشت، وزارت کار و امور اجتماعی و صندوق تامین اجتماعی و… تشخیص مشاغل سخت‌ و‌ زیان‌آور بررسی و کمیته استانی آن را تایید می‌کند.

مرخصی در مشاغل سخت چگونه است؟

در ماده ۶۵ قانون کار در خصوص مرخصی مشاغل سخت بیان شده است. مرخصی سالیانه کارگرانی که مشغول فعالیت‌های سخت‌و زیان آور که نامشان در لیست مشاغل سخت و زیان آور آورده شده است، باشند در سال ۵ هفته می باشد. استفاده از این مرخصی حتی الامکان باید در پایان هر شش ماه باشد.

نتیجه گیری

مشاغل سخت‌و‌زیان آور، به مشاغلی گفته می‌شود که در آن‌ها عواملی چون عوامل فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی و… از حالت استاندارد خارج شده و کارگر طی فعالیت مداوم از لحاظ جسمی و روحی آسیب جدی می‌بیند.

در این مقاله به تمامی مباحث مرتبط با لیست مشاغل سخت و زیان آور از جمله نحوه محاسبه حق بیمه مشاغل سخت، نحوه بازنشستگی، حق بیمه در این مشاغل و … پرداخته‌ایم.

به نقل از سایت https://madre3online.ir/

سهراب دل‌انگیزان- دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه رازی- در یادداشتی که در اختیار تجارت‌نیوز قرار داده، به عوامل ایجادکننده تورم اشاره می‌کند. وی همچنین به این پرسش پاسخ می‌دهد که چگونه می‌توان با مدیریت نرخ ارز، نقدینگی را کنترل کرد؟

به گزارش تجارت‌نیوز، محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی، اخیرا طی سخنانی گفته: «امسال اگر بخواهیم نرخ تورم را کنترل کنیم یکی از متغیر‌های کلیدی در این مسیر کنترل نرخ ارز است؛ بنابراین اگر بتوانیم نرخ ارز را مدیریت کنیم می‌توانیم افزایش نقدینگی را نیز کنترل کنیم.» اما این اظهار نظر تا چه حد درست است؟ ریشه تورم چیست و اصلی‌ترین کاری که دولت برای مهار آن باید انجام دهد، کدام است؟

سهراب دل‌انگیزان- دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه رازی- در یادداشتی که در اختیار تجارت‌نیوز قرار داده، به سوالات فوق پاسخ می‌دهد. وی در ضمن تاکید می‌کند که حرف رئیس کل بانک مرکزی حرف غلطی نیست، اما مسیر رسیدن به این ایده به طور شفاف بیان نشده است.

دل‌انگیزان در این یادداشت نوشته است: موضوعی که توسط ریاست کل بانک مرکزی مطرح شد؛ مبنی بر اینکه نرخ ارز کنترل شود تا از این مسیر نقدینگی کاهش یابد، موضوع اشتباهی نیست. اما مساله اصلی این است که ما باید شوک‌ها، عناصر یا عوامل مختل‌کننده‌ای که باعث ایجاد تورم می‌شوند را از یکدیگر جدا کنیم؛ عواملی که در یک چارچوب بلندمدت و ساختاری تورم را ایجاد می‌کنند و همچنین عواملی که به شکل شوک باعث تورم می‌شوند.

انحراف جدی بودجه‌های غیرمولد در نظام بودجه‌ریزی دولتی یا انحراف جدی در جدا نکردن بودجه‌های ارزی از ریالی و به طور مستقیم تبدیل بودجه ارزی به ریالی و وارد کردن آن به سیستم اقتصادی بدون اینکه در مقابل واردات کالا بتواند آن را خنثی کند یا کسری بودجه‌های پولی‌شده در 40 سال گذشته چه به صورت مستقیم و چه غیرمستقیم و چه به صورت آشکار و چه پنهان؛ تمام اینها از جمله عناصری هستند که به صورت بلندمدت و ساختاری موجب تورم می‌شوند.

افزون بر این، این عوامل باعث شدند حجم پول خلق‌‌شده و به نقدینگی تبدیل‌شده با رشدی بیش از رشد اقتصادی اتفاق بیفتد و بالا برود. اینها به صورت مشخص و طی یک فرآیند پیچیده تبدیل به افزایش قیمت‌ها می‌شوند که اسم آن را نرخ تورم می‌گذاریم. البته این رابطه را می‌توان به صورت آماری اثبات یا حتی رد کرد اما نظریه‌های بسیار محکمی وجود دارند که نشان می‌دهند که حجم نقدینگی در یک فرآیند بلندمدت یکی از عناصر اصلی ایجادکننده تورم است. بنابراین این نقدینگی باید به صورت حساب‌شده، دقیق و قانونمند باشد نه به صورت بی در و پیکری که در اقتصاد ایران اتفاق افتاده است.

در کنار این بخش، باید عناصر نهادی مثل ناسازگاری‌هایی که عملا در بخش عرضه و اختلالاتی که در این بخش وجود دارند مثل زیرساخت‌های ناکارآمد یا جاماندگی شدید تکنولوژی که -باعث افزایش هزینه تمام‌شده می‌شوند مثل توزیع رانت به شیوه‌های مختلف که عملا رقابت را زیر سوال می‌برند و باعث می‌شوند کالا در بدترین شرایط تولید و عرضه شود- در نظر گرفت.

اقتصاد خصولتی ضدرقابت است

در عین حال اقتصاد ایران به یک اقتصاد خصولتی تبدیل شده که می‌تواند ظرفیت‌های امنیتی یا کنترل دولت را روی اقتصاد بالا ببرد و اقتصاد را از دور رقابت خارج کند. در عین حال اقتصاد خصولتی می‌تواند در شرایط بحرانی کنونی یک پایداری نسبی را به کل اقتصاد که با دولت ارتباط دارد تزریق کند اما در یک چارچوب بلندمدت اقتصادی قاعدتا نمی‌تواند رقابت را در اقتصاد زنده کند و ضد رقابت است. بنابراین ما در عمل نمی‌توانیم از این طریق یک اقتصاد رقابتی با قیمت تمام‌شده مناسب داشته باشیم.

با این اوصاف، سیستم اقتصاد خصولتی یکی از عناصر اصلی حوزه رانت و افزایش شدید هزینه‌های تولید در حوزه‌های مختلف است. اینها عناصر روندی و بلندمدتی هستند که در تورم ایران وجود دارند. این عناصر و فقدن رقابتی که آنها را به وجود آورده و البته خود این عناصر که رقابت را از بین می‌برند (در یک تعامل دو طرفه)، باعث می‌شوند اقتصاد ایران از یک چارچوب پیش‌بینی‌پذیر یا مدیریت‌پذیر خارج شود و از طریق زنجیرهایی که دولت به محل‌های مختلف بسته و همه آنها را کنترل می‌کند، حرکت کند. بر اساس این چارچوب، ما با یک حکمرانی اقتصادی مواجه هستیم که دارای کیفیت مطلوب نیست.

این حکمرانی اقتصادی در فضای بین‌الملل در چارچوب اقتصاد سیاسی، روابط بین‌الملل و دیپلماسی با اختلالاتی از بیرون مرزها مواجه است. برای نمونه می‌توان به تحریم‌ها اشاره داشت که اختلالات جدی را وارد اقتصاد کشور کردند. شاید بدترین نوع اختلالات در حوزه اقتصاد که تا کنون بشر به چشم خود دیده، از طریق همین تحریم‌ها به داخل نفوذ کرده‌ و اقتصاد ما را تحت تاثیر خود قرار داده‌اند.

حکمرانی اقتصادی در داخل هم – که حوزه‌های مختلف رانتی و فساد اداری را پوشش می‌دهد- با اختلالات جدی مواجه است و در نتیجه نتوانسته یک مجموعه از سیاست‌های باکفیت و دارای پشتوانه علمی و عقلی را در یک فضای مستمر و مداوم و با حمایت‌های تکرارشونده (حمایت‌هایی که برای مثال در یک دهه اجرا شوند) اعمال کند.

اقتصاد ایران به نرخ ارز حساس است

عملا نظام اقتصادی ما تحت حاکمیتی (حاکمیت اقتصادی) قرار داشته که نتوانسته به نحو شایسته اقتصاد را اداره کند و بنابراین این موضوع باعث شده علاوه بر بروز شوک‌ها یا روند تورمی که اتفاق افتاده و بلندمدت است، ما با شوک‌های کوتاه‌مدتی مواجه شویم که اتفاقا علت بخش قابل توجهی از آنها ناشی از نرخ ارز است. چرا که اقتصاد ایران به شدت به نرخ ارز حساس شده و البته مردم هم حق دارند، چون قاعدتا نرخ ارز عاملی است که می‌تواند وضعیت رقابت‌پذیری هر فرد یا هر مجموعه اقتصادی و هر تصمیم‌گیر اقتصادی را نسبت به وضعیت بین‌المللی نشان دهد.

با این دید، هرگاه نرخ ارز دچار تغییراتی شده، این تغییرات به صورت مستقیم وارد تصمیم‌گیری شخصی، قیمت‌گذاری یا در تمایل به عرضه محصول و نیروی کار شده‌اند. اینجاست که می‌توان گفت رئیس بانک مرکزی درست گفته است، چراکه اقتصاد ایران به شدت تحت تاثیر نوسانات نرخ ارز در دوره‌های کوتاه‌مدت است. البته همین نوسانات پیچیده ارزی محصول حاکمیت غلط اقتصادی است که در فضای بین‌المللی شکل گرفته و یک اقتصاد سیاسی بسیار نامناسب را هم در داخل و هم در خارج به وجود آورده است.

چگونه می‌توان با مدیریت نرخ ارز، نقدینگی را کنترل کرد؟

من موافق این گفته هستم که در ابتدا باید نرخ ارز را کنترل کرد، سپس به سراغ فرآیند بلندمدت نقدینگی رفت. آنچه مهم است این است که باید چگونه این کار را انجام داد؟ قطعا فعالیت‌های بدون پشتوانه علمی و حمایت‌هایی که نمی‌توانند به صورت دائمی اعتماد را بین حاکمیت اقتصادی و مردم ایجاد کنند، روی نرخ ارز اثرگذار نیستند.

نکته بسیار بسیار مهم این است که در سال‌های اخیر مردم آگاه شده‌اند و به اطلاعات و تحلیل‌های خوبی به‌ویژه در فضای مجازی دسترسی دارند و بنابراین آنها به این نتیجه رسیده‌اند که امکان افزایش عرضه نفت در ایران بیش از یک میلیون بشکه تقریبا در شرایط کنونی وجود ندارد و جامعه بین‌الملل خریدار آن نیست.

بنابراین، اینکه به میزان عرضه نفت اضافه شود یا همکاری‌های بین‌المللی و دسترسی به منابع ارزی اتفاق بیفتد، تمام اینها باید در چارچوب دائمی، مطمئن، مستمر و قابل اعتماد داخلی و خارجی ارائه شوند. سیاست کنونی تا الان نتوانسته چنین فضایی ایجاد کند و اظهاراتی از قبیل اینکه ارز توزیع می‌شود یا به منابع خوبی دسترسی داریم یا اقداماتی مثل بگیروببند در بازار نمی‌تواند کمک‌کننده باشد.

از سوی دیگر، بنگاه‌هایی که در بخش ارزی به بانک مرکزی کمک می‌کنند و در عین حال به صورت خصولتی اداره می‌شوند و عملا مدیران آنها همان مدیران دولتی هستند که فرامین دولت را به شکل دیگری اجرا می‌کنند هم باید به نهادهای بالادستی خود برای مثال به صندوق بازنشستگی پاسخگو باشند و در نتیجه نمی‌توانند تحت فرامین بانک مرکزی امور مربوط به این بانک را به صورت دائمی انجام دهند.

بنابراین ما باید یک حاکمیت مطلوب اقتصادی طراحی کنیم که امور آن به صورت علمی، با پشتوانه قابل اعتماد و از طریق بحث‌های کارشناسی پیش برود. این حاکمیت اقتصادی داخلی باید توسط یکسری برنامه‌های بین‌المللی حمایت شود تا اعتمادآور باشد.

سپس باید به سمت و سوی حذف انحراف‌ها در سیستم اقتصاد کلان کشور برویم. برای تحقق این هدف باید نهادهای خصولتی تحت قواعد خاصی باشند تا در نهایت تبدیل به بخش خصوصی واقعی شوند. آنها باید از قید و بند مقررات سفت و سخت خارج شوند و بالعکس تحت قوانین مالیات‌ستانی یا قوانین مرسوم ادامه فعالیت بدهند. در ضمن باید آزادی‌های لازم به این بخش داده شود تا آنها وارد فضای رقابتی شوند نه رانتی.

از طرف دیگر، دولت باید در تدوین بودجه قاعده‌مند شود. بودجه متشکل از بخش مولد و غیرمولد است که لازم است بخش غیرمولد حذف شود و همه منابع به سمت بخش مولد هدایت شوند. اگر این امر اتفاق بیفتد، بخش قابل توجهی از کسری کم می‌شود. البته باید به سمت استقلال یا توانمندسازی بخش‌هایی نیز پیش برویم که الان بودجه آنها به صورت نامناسب تامین می‌شود. این در حالیست که آنها باید از مسیر خودشان تامین مالی شوند.

برای مثال، اگر این اجازه به شرکت‌های تحت مالکیت صندوق‌های بازنشستگی داده شود که ارز را طبق معادلات بازار بفروشند و پول را در صندوق متعلق به خودشان خرج کنند، شاید کسری بودجه آنها حذف شود و دیگر دولت مجبور نشود که این کسری را با کسری بودجه‌های پولی‌شده جبران کند. این موضوع نشانگر این مطلب است که باید دست دولت و حکمرانی غلط را از حوزه اقتصادی کوتاه کنیم تا این مجموعه به نحو بهتر و درست‌تری مدیریت شود.

در آخر باید تاکید کنم که حرف رئیس کل بانک مرکزی حرف غلطی نیست اما مسیر رسیدن به این ایده به طور شفاف بیان نشده است.

به نقل از سایت سایت تجارت نیوز

(tejaratnews.com)